اهمیت ایجاد و توسعه آزمایشگاه‌های تخصصی آزمون عملکردی سیستم‌های تهویه مطبوع و نقش آن در پیشرفت صنعت و اقتصاد ملی در عصر حاضر که صنعت تهویه مطبوع (HVAC) به یکی از ارکان حیاتی تأمین آسایش حرارتی، کیفیت هوای داخلی و بهره‌وری انرژی در ساختمان‌های مسکونی، تجاری، صنعتی، بهداشتی، آموزشی و زیرساخت‌های استراتژیک کشور تبدیل شده است، اهمیت کنترل دقیق عملکرد این سامانه‌ها بیش از پیش آشکار گردیده است. رشد چشمگیر مصرف انرژی در بخش سرمایش و گرمایش، محدودیت‌های منابع انرژی ملی، ضرورت کاهش آلایندگی و رقابت فزاینده در بازارهای داخلی و بین‌المللی، همگی ایجاب می‌کنند که محصولات تهویه مطبوع نه بر اساس ادعاهای تبلیغاتی، بلکه بر مبنای داده‌های علمی، اندازه‌گیری‌شده و منطبق با استانداردهای معتبر ارزیابی شوند. در چنین شرایطی، وجود آزمایشگاه‌های تخصصی و مستقل برای انجام آزمون‌های عملکردی دقیق، نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی راهبردی و ملی محسوب می‌گردد.
آزمایشگاه‌های آزمون عملکردی سیستم‌های تهویه مطبوع با تمرکز بر اندازه‌گیری و تحلیل پارامترهای کلیدی از جمله ظرفیت سرمایشی و گرمایشی واقعی، راندمان انرژی، ضریب عملکرد (COP)، دبی هوا، افت فشار استاتیک و دینامیک، مصرف توان الکتریکی، رفتار حرارتی در شرایط مختلف اقلیمی و پایداری عملکرد در درازمدت، امکان ارزیابی علمی و بی‌طرفانه تجهیزات را فراهم می‌آورند. دامنه فعالیت این مراکز شامل آزمون کامل چیلرهای هواخنک و آب‌خنک در ظرفیت‌های مختلف، انواع فن‌کویل‌های زمینی، سقفی، کاستی و کانالی، داکت اسپلیت‌ها، اسپلیت‌های دیواری و ایستاده و همچنین انواع فن‌های خانگی و صنعتی است. تمامی این آزمون‌ها بر اساس استانداردهای ملی ایران (ISIRI) و استانداردهای معتبر بین‌المللی نظیر AHRI، ASHRAE، ISO و AMCA انجام می‌پذیرند تا نتایج حاصل، هم در سطح ملی و هم در مقایسه با معیارهای جهانی، قابل استناد و معتبر باشند.
ایده و اندیشه ایجاد و توسعه چنین مجتمع آزمایشگاهی پیشرفته‌ای از سال ۱۳۹۸ در هیئت‌مدیره وقت شرکت مطرح گردید. در آن زمان، با درک عمیق از نیازهای صنعت و خلأ موجود در زیرساخت‌های آزمون مستقل و تخصصی، تصمیم گرفته شد پروژه‌ای جامع و بلندمدت برای طراحی و احداث یک مرکز آزمون عملکردی در سطح استانداردهای روز دنیا آغاز شود. از همان سال ۱۳۹۵، فاز مطالعات امکان‌سنجی، بررسی استانداردهای بین‌المللی، طراحی مفهومی و سپس طراحی تفصیلی مهندسی آغاز گردید. این فرآیند چندساله با دقت و وسواس علمی دنبال شد تا سرانجام در سال ۱۴۰۴، مجتمع آزمایشگاهی تخصصی آزمون عملکردی سیستم‌های تهویه مطبوع در بخشی کاملاً مستقل با مساحتی بالغ بر ۲۰۰۰ متر مربع و با سرمایه‌گذاری تقریبی ۸۰ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید.
نکته حائز اهمیت آن است که طراحی، ساخت و استقرار کامل این مجتمع با تکیه انحصاری بر دانش فنی، توان مهندسی و قابلیت‌های داخلی کشور به انجام رسیده است. تمامی مراحل از مطالعات اولیه و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای گرفته تا طراحی معماری ویژه اتاق‌های آزمون، ساخت سازه‌های پیچیده کنترل شرایط محیطی (دما، رطوبت و فشار)، طراحی و اجرای بسترهای اندازه‌گیری دبی هوا، سیستم‌های تأمین و کنترل آب سرد و گرم، مبدل‌های حرارتی دقیق، سیستم‌های اتوماسیون پیشرفته و کالیبراسیون تجهیزات، توسط متخصصان و مهندسان ایرانی صورت پذیرفته است. این رویکرد بومی‌محور نه تنها وابستگی به فناوری و مشاوران خارجی را به حداقل رسانده، بلکه موجب انتقال دانش، تربیت نیروی انسانی متخصص و ایجاد ظرفیت‌های پایدار و خوداتکا در داخل کشور شده است.
فرایند تهیه و تأمین ابزارهای اندازه‌گیری و کنترل دقیق مورد نیاز این مجتمع، یکی از دشوارترین و پرچالش‌ترین بخش‌های پروژه بوده است. تجهیزات حساس اندازه‌گیری دما با دقت صدم درجه سانتی‌گراد، حسگرهای رطوبت با پایداری بالا، فشارسنج‌های دقیق، دبی‌سنج‌های هوا و آب با خطای بسیار ناچیز، آنالایزرهای توان الکتریکی و سیستم‌های داده‌برداری لحظه‌ای، همگی برای انطباق کامل با الزامات استانداردهای بین‌المللی ضروری بودند. دسترسی به این ابزارها به دلیل محدودیت‌های شدید وارداتی، تحریم‌های فنی و پیچیدگی‌های فرآیند تأمین، با سختی‌ها و مشقت‌های فراوانی همراه بود. تیم فنی پروژه ناگزیر شد ماه‌ها و بلکه سال‌ها برای یافتن منابع جایگزین، طراحی و ساخت بخشی از قطعات و سامانه‌های کنترلی در داخل کشور، انجام آزمون‌های اعتبارسنجی مکرر و کالیبراسیون دقیق تجهیزات تلاش کند. با وجود تمامی این موانع، سرانجام سامانه‌های اندازه‌گیری با دقت و قابلیت اطمینان بالا مستقر گردیدند و امروز این مجتمع قادر است آزمون‌هایی در سطح استانداردهای جهانی انجام دهد.
علاوه بر آزمون‌های عملکرد حرارتی و برودتی، این مجتمع مجهز به آزمایشگاه‌های تخصصی اندازه‌گیری سطح صدا در دو نوع آکوستیک و واخنش (Reverberation) است. آزمایشگاه آکوستیک در فضایی کاملاً عایق‌شده و کنترل‌شده، امکان اندازه‌گیری دقیق قدرت صوتی و شدت صدای تولیدشده توسط تجهیزات تهویه مطبوع را فراهم می‌آورد. آزمایشگاه واخنش نیز با ایجاد شرایط بازتاب کنترل‌شده صوت، امکان ارزیابی مشخصات آکوستیکی پیشرفته‌تر و رفتار صوتی تجهیزات در محیط‌های واقعی‌تر را میسر می‌سازد. این دو آزمایشگاه بر اساس استانداردهای بین‌المللی ISO ۳۷۴۴ و ISO ۳۷۴۵ فعالیت می‌کنند و نقش مهمی در کاهش آلودگی صوتی محصولات، ارتقای آسایش صوتی کاربران و انطباق با الزامات زیست‌محیطی و بهداشتی ایفا می‌نمایند.
ایجاد و تقویت چنین ظرفیت‌های آزمایشگاهی مستقل، دستاوردهای عمیق و چندلایه‌ای برای کشور به همراه دارد. از یک سو، امکان کنترل واقعی کیفیت محصولات تولید داخل و جلوگیری از عرضه تجهیزات با عملکرد غیرواقعی یا نامرغوب فراهم می‌شود و این امر مستقیماً به حمایت از تولیدکنندگان داخلی، افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان و تقویت جایگاه صنعت ملی در رقابت با محصولات وارداتی منجر می‌گردد. از سوی دیگر، با اندازه‌گیری دقیق راندمان انرژی و تولید داده‌های معتبر برای برچسب‌گذاری انرژی، زمینه کاهش چشمگیر مصرف برق در بخش ساختمان و صنایع ایجاد می‌شود؛ موضوعی که با توجه به محدودیت‌های شبکه برق و هزینه‌های بالای تولید انرژی، اهمیت راهبردی و ملی دارد.
از منظر اقتصادی، توسعه این آزمایشگاه‌ها به کاهش وابستگی به آزمون‌های خارجی، صرفه‌جویی قابل توجه ارزی، ایجاد اشتغال تخصصی در حوزه‌های مهندسی مکانیک، ابزار دقیق، کنترل کیفیت و اتوماسیون کمک شایانی می‌کند. داده‌های حاصل از آزمون‌های استاندارد می‌توانند مبنای تدوین و به‌روزرسانی استانداردهای ملی، حمایت هدفمند از پروژه‌های تحقیق و توسعه و ارتقای سطح فناوری تولیدکنندگان قرار گیرند. در شرایطی که مصرف انرژی سیستم‌های سرمایشی در فصول گرم سال به ارقام بسیار بالایی می‌رسد، هرگونه بهبود واقعی در راندمان تجهیزات از طریق آزمون‌های علمی، تأثیر مستقیم و ملموسی بر پایداری شبکه برق و کاهش هزینه‌های ملی خواهد داشت.
وجود آزمایشگاه‌های مستقل و تخصصی همچنین شفافیت بازار را افزایش می‌دهد و امکان مقایسه منصفانه و علمی محصولات داخلی و وارداتی را بر اساس معیارهای قابل اندازه‌گیری فراهم می‌سازد. این شفافیت نه تنها از حقوق مصرف‌کننده دفاع می‌کند، بلکه به تولیدکنندگان فرصت می‌دهد نقاط ضعف طراحی و ساخت خود را شناسایی کرده و محصولات را به سطح استانداردهای بین‌المللی نزدیک‌تر سازند. در نهایت، توسعه این ظرفیت‌ها گامی مؤثر و بنیادین در جهت خوداتکایی صنعتی، حفظ منابع ملی و حرکت به سوی صنعت تهویه مطبوع پایدار، دانش‌بنیان و رقابتی محسوب می‌شود.
مجتمع آزمایشگاهی که ریشه ایده آن به سال ۱۳۹۸ و تصمیم هوشمندانه هیئت‌مدیره وقت شرکت بازمی‌گردد و با طراحی و ساخت کاملاً داخلی، فضای مناسب ۲۰۰۰ متر مربعی، سرمایه‌گذاری قابل توجه و تجهیزات پیشرفته از سال ۱۴۰۴ فعالیت خود را آغاز کرده است، امروز به نمادی از توانمندی مهندسی ایرانی و عزم ملی برای ارتقای کیفیت صنعت تهویه مطبوع تبدیل شده است. حمایت از ایجاد و توسعه چنین مراکزی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کیفی کشور و تضمینی واقعی برای آینده‌ای پایدارتر، کارآمدتر و خوداتکاتر در صنعت تهویه مطبوع ایران است.